Platelet Rich Plasma: Vücudun Kendi Gücüyle Gelen Yenilenme
Modern tıp, kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları ve estetik uygulamalarda, vücudun kendi onarım mekanizmalarını harekete geçiren biyolojik ve yenileyici (rejeneratif) tedavilere giderek daha fazla odaklanmaktadır. Bu yenilikçi yöntemlerin başında, kişinin kendi kanından elde edilen plazmanın kullanıldığı Platelet Rich Plasma tedavisi gelmektedir. Bu yöntem, vücuda yabancı bir madde veya ilaç vermeden, tamamen doğal ve otolog (kişinin kendisinden alınan) bir kaynak kullanarak iyileşmeyi hızlandırmayı amaçlar.
Platelet Rich Plasma Nasıl Yapılır
Platelet Rich Plasma tedavisinin temeli, kanımızda bulunan ve “trombosit” (platelet) adı verilen hücrelere dayanır. Trombositler, bir yaralanma anında kanamayı durdurma görevlerinin çok ötesinde, içlerinde yüzlerce güçlü “büyüme faktörü” (growth factors) depolarlar. Bu büyüme faktörleri, vücudun doğal onarım mekanizmasının sinyal molekülleridir.
Hasarlı bir dokuya enjekte edildiklerinde, bu yoğunlaştırılmış büyüme faktörleri, bölgedeki kök hücreleri uyarır, yeni kan damarı oluşumunu destekler ve hasarlı dokunun (kıkırdak, tendon veya cilt) onarımı için gerekli olan kollajen üretimini başlatır. Kısacası, vücudun iyileşme tepkisini yapay olarak değil, doğal yollarla güçlendirir.
Platelet Rich Plasma Uygulaması Nasıl Yapılır?
İşlem, klinik ortamında gerçekleştirilen basit ve güvenli bir prosedürdür:
- Kan Alımı: Hastanın kendi kolundan, standart bir kan tahlili miktarında (az miktarda) kan alınır.
- Ayrıştırma (Santrifüj): Alınan kan, özel bir santrifüj cihazına yerleştirilir. Bu cihaz, kanı yüksek hızda döndürerek bileşenlerine ayırır; kırmızı kan hücreleri, normal plazma ve trombositten zengin plazma katmanları oluşur.
- Enjeksiyon: Trombosit hücrelerinden ve büyüme faktörlerinden zengin olan konsantre plazma kısmı dikkatlice ayrıştırılır ve uzman hekim tarafından ultrason rehberliğinde doğrudan hasarlı eklem, tendon veya dokuya enjekte edilir.
Platelet Rich Plasma Başlıca Kullanım Alanları
Alerji riski taşımayan ve tamamen otolog olan bu yöntem, birçok farklı alanda etkili sonuçlar sunmaktadır:
Eklem Kireçlenmesi (Osteoartrit): Özellikle diz, kalça ve omuz kireçlenmelerinde ağrıyı azaltmak ve kıkırdak onarımını desteklemek için.
Tendon ve Bağ Yaralanmaları: Tenisçi dirseği (lateral epikondilit), topuk dikeni (plantar fasiit), omuz tendon yırtıkları ve aşil tendiniti gibi kronik tendon sorunları.
Spor Yaralanmaları: Kas zorlanmaları ve bazı menisküs yaralanmalarının iyileşmesini hızlandırmak için.
Saç Dökülmesi: Saç köklerini uyararak dökülmeyi yavaşlatmak ve saç kalitesini artırmak.
Cilt Gençleştirme: Cilt yenileme ve yara izi tedavisinde.
Sık Sorulan Sorular
Bu tedavi, kişinin kendi kanının alınması, santrifüj adı verilen özel bir ayrıştırma işleminden geçirilmesi ve kanın "trombosit" (platelet) adı verilen hücreler bakımından zenginleştirilmiş plazma kısmının ayrıştırılması işlemidir. Trombositler, vücudun doğal iyileşme mekanizmasını başlatan "büyüme faktörleri" açısından çok zengindir. Bu yoğunlaştırılmış plazma, hasarlı bölgeye (eklem, tendon, saç kökü vb.) enjekte edildiğinde, o bölgedeki onarım sürecini güçlü bir şekilde tetikler, hücre yenilenmesini başlatır ve iyileşmeyi hızlandırır.
İşlem, iki aşamalı bir acı hissine sahiptir. İlk aşama, koldan kan alınmasıdır ve bu, normal bir kan tahlili sırasındaki acıdan farksızdır. İkinci aşama, hazırlanan plazmanın hedef bölgeye (örneğin diz eklemine) enjekte edilmesidir. Bu sırada kısa süreli bir enjeksiyon acısı ve bölgede baskı hissi oluşabilir. Genellikle işlem iyi tolere edilir ve anestezi gerektirmez, ancak bazı durumlarda enjeksiyon bölgesine ağrı kesici kremler uygulanabilir.
Platelet Rich Plasma, kişinin kendi kanı kullanıldığı (otolog) için alerjik reaksiyon riski taşımaz. Bu, tedavinin en büyük avantajıdır.
Ancak, her enjeksiyon işleminde olduğu gibi, bazı minimal riskler mevcuttur:
Ağrı ve Hassasiyet: Enjeksiyon bölgesinde birkaç gün sürebilen geçici ağrı, hassasiyet veya hafif şişlik.
Morarma: İğne giriş yerinde küçük morarmalar oluşabilir.
Enfeksiyon Riski: İşlem steril koşullarda yapılmadığı takdirde (çok nadir bir durumdur) enfeksiyon riski vardır.
Bu tedavi, bazı durumlarda önerilmez veya uygulanmaz:
Kan sulandırıcı ilaç (aspirin, heparin, warfarin vb.) kullanan kişiler.
Aktif kanser öyküsü olan hastalar.
Kan hastalığı olanlar (trombosit sayısı düşüklüğü - trombositopeni veya pıhtılaşma bozuklukları olanlar).
Tedavi yapılacak bölgede aktif enfeksiyonu veya iltihabı olanlar.
Hamileler ve emzirme döneminde olanlar.
Seans sayısı, tedavinin amacına (ortopedik, saç, cilt) ve sorunun ciddiyetine göre değişir.
Ortopedik (Eklem/Tendon) Tedavilerde: Genellikle 2-4 hafta aralıklarla toplam 2 veya 3 seans uygulanır.
Saç Dökülmesinde: 2-3 hafta aralıklarla 3-6 seanslık bir kür gerekebilir.
Cilt Gençleştirmede: 2-4 hafta aralıklarla 3-4 seans uygulanabilir.
Etkinin devamlılığı için doktorunuz 6 ayda bir veya yılda bir kez hatırlatma (idame) seansları önerebilir.
Platelet Rich Plasma, bir ağrı kesici gibi anında etki göstermez; bir onarım ve yenilenme sürecini başlatır. İyileşme belirtileri (ağrıda azalma, fonksiyonda artış) genellikle ilk enjeksiyondan 4 ila 6 hafta sonra fark edilmeye başlar. Maksimum etki, kür tamamlandıktan sonraki aylarda gözlemlenir.
Ozon tedavisi, Türkiye'de "Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp" (GETAT) uygulamaları kategorisinde yer almaktadır.
SGK: Devlet hastanelerinin GETAT ünitelerinde belirli koşullar (bel fıtığı, diyabetik yara, romatizmal hastalıklar gibi) sağlandığında SGK tarafından karşılanabilmektedir. Ancak bu, genellikle ücretli bir hizmettir ve standart poliklinik hizmetlerinden farklıdır. Kozmetik veya anti-aging amaçlı uygulamalar SGK kapsamında değildir.
Özel Sağlık Sigortası: Çoğu özel sağlık sigortası poliçesi, tamamlayıcı tıp uygulamalarını standart teminatlar dışında tutar. Bazı poliçelerde ek teminat olarak bulunabilir. En doğru bilgiyi sigorta sağlayıcınızdan almanız gerekir.